amst109.jpg (36744 bytes)
Munttoren * Foto's Hans van Dijk thevandijks@wxs.nl

DE BEIAARD VAN DE MUNT- OF REGULIERS TOREN AMSTERDAM

In 1618 werd ten gevolge van een brand in een naburige glasblazerij de voormalige Regulierspoort, een verdedigingsbouwwerk, in de as gelegd. Omdat de stadswallen al in 1601 waren uitgebreid en de oorspronkelijke functie van de Regulierspoort dus overbodig was geworden, besloten de vroede vaderen van Amsterdam een nieuwe toren te laten ontwerpen met een geheel andere bestemming.

amst110k.jpg (8397 bytes) De nieuwe toren moest worden voorzien van een uur- en slagwerk, zodat tegemoet kon worden gekomen aan de behoefte van een openbare tijdsaanduiding in dit gedeelte van de stad. Niemand minder dan Hendrick de Keyser, stadssteenhouwer en bouwmeester, leverde het ontwerp voor de huidige toren. Op de overgebleven stenen romp werd een houten spits gebouwd, bedekt met lood en leien. De lantaren bood ruimte aan een uurwerk en aan klokken. In 1620 kwam het werk gereed. In de loop van de 17de eeuw veranderde de benaming Regulierstoren in de volksmond in Munttoren. Vanwege de oorlogs omstandigheden was er gebrek aan zilvergeld en besloot Amsterdam zelf geld te gaan munten. Daartoe werd het wachthuisje bij de toren tot munt ingericht. amst111k.jpg (7037 bytes)

De Beiaard

In 1668 werd het klokkenspel uit de beurstoren gedemonteerd en opnieuw ingericht in de Munttoren. Het spel bestond uit 22 klokken en was in 1651 te Zutphen gegoten door François en Pieter Hemony. Tevens werd besloten het spel uit te breiden met enkele basklokken. Omdat de basisklok een quint daalde, verving Pieter Hemony de a2 en de a3. Dit vanwege de middentoonstemming. De oude uurklok die in 1659 door François Hemony was gegoten werd als b1 opgenomen in het klokkenspel. Verder vulde Pieter de beiaard aan met vijf basklokken en goot hij de nieuwe heeluurklok cis1.

Rond 1873 is het stokkenklavier uit de toren verwijderd, er zijn rond 1915 herstellingen uitgevoerd door de firma 'Addicks', daarbij is de b3 klok door een exemplaar van John Taylor vervangen. Bij de restauratie in 1959 keerde het klavier weer terug. Bij die restauratie werden 11 van de Hemony klokken vervangen. Bij de laatste restauratie in de jaren 1992/3 werd de beiaard uitgebreid tot drie octaven.

Beiaardier

Gideon Bodden is de beiaardier van de munt, en bespeeld elke vrijdag van 15.00 tot 16.00 het carillon.

Literatuur

B.Bijtelaar "De zingende torens van Amsterdam" Amsterdam, 1947 Dr.A.Lehr "Historische en muzikale aspecten van Hemony-beiaarden" Amsterdam, 1960.

Dr.A.Lehr "Van paardebel tot speelklok" Zaltbommel, 1981 NKV "Klok en klepel" nummer 50 "De restauratie van de Hemony-beiaard in de Munt- of Regulierstoren te Amsterdam" Henry Groen.
Gideon1.jpg (21564 bytes)
Gideon Bodden achter het klavier van de Hemony beiaard van de St.Janstoren te Gouda foto: Hans van Dijk 

 

Gideon21.jpg (7895 bytes)

  HOME CONTACT