De beiaard van de Grote-of Sint Martinikerk te Doesburg

De Toren

Waarschijnlijk heeft de torenbouw in 1430 een aanvang genomen, in 1548 heeft er een torenbrand plaats gevonden. Daarna is de toren in 1718 en 1737 door blikseminslag in brand geraakt. In 1910 is de toren voorzien van een nieuwe spits, naar een ontwerp van architect W.H. te Riede Gzn. In april 1945 in de toren door de terugtrekkende Duitse bezetters opgeblazen. Onder leiding van architect ir.P.H.N. Briët is de toren opnieuw opgebouwd. Dit is in 1965 gereed gekomen.

De Beiaard

De beiaard bestaat uit 47 klokken op basis van een des1 van ongeveer 1770 kg., hiervan zijn er acht gegoten door François en Pieter Hemony in 1654/55. De overige klokken zijn gegoten door klokkengieterij Eijsbouts in 1965. De beiaard is volgens de middentoonstemming gestemd. Er bevinden zich nog twee luidklokken in de toren, een met de toon D1 gegoten door Albert Hachman in 1549. Een tweede luidklok is gegoten door Peter van Trier, Johan Philipsen en Willem Eevers in 1639. Twee luidklokken zijn verloren gegaan bij het opblazen van de toren op 15 april 1945. Bij het begin van de spits van de toren bevind zich een kleine dakkapel met daarin 3 klokken uit de beiaard voor 1945, twee van François en Pieter Hemony uit 1654 en een vervaardigd door Jan Albert de Grave in 1723. Deze drie speelklokken geven een tijd signaal op het kwartier.

Geschiedenis

In 1655 stuurde François Hemony een kleine beiaard naar Doesburg, dit voor de heren van de stad om die beiaard te beproeven. De heren en de burgers waren zeker gecharmeerd van het klokkenspel, maar het geld om het spel te kopen ontbrak bij de stad.  Er werd een inzameling gehouden onder de burgers, die echter niet genoeg opbracht om het klokkenspel aan te schaffen. Vervolgens kocht burgenmeester Jacob Muijs op eigen verantwoording de beiaard aan. Echter was hij ook niet in staat om de koopsom aan Hemony te voldoen. Diens erfgenamen zouden nog tot 1685 een proces voeren. Aangezien het slechts een licht klokkenspel betrof (de basis klok betrof een des2 van ongeveer 180 kg.) werd het spel in een speciale uitbouw op de toren geplaatst. Dit was niet ongewoon in die tijd, ondermeer in Oudewater, en ook de Jacobitoren te Utrecht beschikte over een dergelijke uitbouw. De klank van de lichte klokken zou in de gesloten toren anders niet tot hun recht gekomen zijn. Echter bij de restauratie van de toren in 1912 zou het spel toch binnen in de toren terecht komen. In 1723 heeft klokkengieter Jan Albert de Grave een drie tal klokken ter uitbreiding van de beiaard gegoten. Bij het herstel in 1912 is er een klok door klokkengieterij Petit & Fritsen hergoten. De grootse ramp  voltrok zich op 15 april 1945, de terugtrekkende Duitse bezettingsmacht blies om 12.10 die dag de toren op. Dit had tot gevolg dat ook een groot deel van de kerk beschadigd werd. Van de vier luidklokken waren er twee onherstelbaar beschadigd. Van de 23 beiaardklokken waren er slechts 16 behouden. Het zou nog tot 1965 duren voordat de herbouwde toren weer een bronzen stem zou krijgen. In de nieuwe door klokkengieterij Eijsbouts gegoten beiaard was plaats voor voor acht klokken uit het oude spel van Hemony. Op Bevrijdingsdag 5 mei 1965 kon beiaardier Cees Roelofs in een herstelde toren ook een herrezen beiaard in Doesburg inspelen.

Speeltijden.

Frans Haagen is de vaste bespeler van de beiaard, de speeltijden zijn op woensdag van 10.30 tot 11.30 uur. Op de eerste zondag van de maand van 14.00 tot 15.00 uur, op de derde zondag van de maand van 14.30 tot 15.30 uur.

Links

Website van de Vrienden van het Doesburgs Carillon

Geschiedenis van het carillon van Doesburg - artikel in 'Klok en Klepel' orgaan van de Nederlandse Klokkenspel-Vereniging 2012 - klik hier

HOME CONTACT